ขั้นตอนแรกในการใช้สารเคมี คือ ตรวจสอบดูว่าสารเคมีประเภทใดที่ต้องการใช้  สารเคมีชนิดดูดซึม สามารถเคลื่อนย้ายจากบริเวณที่ถูกสารเคมี  ไปยังส่วนต่าง ๆ ของพืชได้ ดังนั้นจึงสามารถใช้ขนาดละอองของสารเคมีที่ใหญ่กว่าได้ และใช้เครื่องฉีดพ่นที่มีแรงดันต่ำกว่าได้ สำหรับสารเคมี  ชนิดสัมผัส ต้องการให้อนุภาคสารเคมีปกคลุมผิวพืช จึงต้องการขนาดของละอองสารเคมีที่เล็กกว่า เพื่อให้สามารถปกคลุมผิวพืชได้ดีกว่า  ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพในการใช้สารเคมี ได้แก่

	แรงดันของเครื่องฉีดพ่น และขนาดของละอองสารเคมี
	ชนิดของหัวฉีด
	สภาพแวดล้อมขณะที่ใช้ (ดู ผลของลมต่อการใช้สารเคมี)
	ชนิดของเครื่องมือ และ
	ความชำนาญของผู้ปฏิบัติ

	รายละเอียดในแต่ละเรื่อง มีดังนี้:
	แรงดันและขนาดละอองสารเคมี

	แรงดันที่สูงกว่าจะลดขนาดของละอองสารเคมี และไปเพิ่มการปลิวของละอองสารเคมี
	ขนาดของละอองสารเคมีที่เล็กกว่าจะปกคลุมผิวพืชได้ดีกว่า ดังนี้นจึงเป็นการดีสำหรับสารเคมีชนิดสัมผัส เช่น สารเคมี  กำจัดเชื้อรา และสารเคมีกำจัดแมลง
	ขนาดของละอองสารเคมีวัดเป็นไมครอน - 1 ไมครอนเท่ากับ 0.001 มิลลิเมตร
	ขนาดของละอองสารเคมีที่เล็กกว่า 200 ไมครอน (0.2 มิลลิเมตร) จะง่ายต่อการถูกพัดปลิว
	เครื่องฉีดพ่นแบบสูบโยกสพายหลัง ทำงานได้ที่แรงดัน 15 ปอนด์/ตารางนิ้ว (1 bar)
	ถ้าใช้ระบบเครื่องกล เครื่องฉีดพ่นปกติต้องใช้แรงดัน 30 ปอนด์/ตารางนิ้ว แม้ว่าจะสามารถใช้แรงดันที่ 15  ปอนด์/ตารางนิ้วได้ (เป็นแรงดันขั้นต่ำสุดที่ใช้ทำให้เกิดเป็นละอองสารเคมี)
	ปัจจุบันมีการใช้วาลว์ควบคุมแรงดันแล้ว ซึ่งสามารถช่วยรักษาระดับแรงดันในเครื่องฉีดพ่น และขนาดของละอองสารเคมี  ให้คงที่ เพื่อให้เกิดความแน่ใจว่าแรงดันของเครื่องฉีดพ่น และการฉีดพ่นมีความสม่ำเสมอมากกว่า
	เครื่องพ่นแบบควบคุมขนาดของละอองสารเคมี สามารถควบคุมขนาดได้ตั้งแต่ 50-300 ไมโครมิเตอร์
	แรงดันไม่ใช่เป็นวิธีการที่ดีในการเพิ่มปริมาณการฉีดพ่น การเพิ่มปริมาณการฉีดพ่นขึ้นเป็น 2 เท่า ต้องใช้แรงดันเพิ่มขึ้น 4 เท่า

	สภาวะแวดล้อมขณะปฏิบัติ - เวลาที่ดีที่สุดในการใช้สารเคมี

	การใช้สารเคมีที่ดีที่สุด คือ เวลาเที่ยงวันถึงเวลาบ่าย ๆ แต่ลมจะก่อให้เกิดปัญหาขึ้นบ่อย ๆ เสมอ
	ช่วงเวลาที่เหมาะสมอีกช่วงหนึ่ง คือ เวลาเช้า
	ควรตระหนักไว้ว่า สารเคมีบางชนิดต้องการแสงอาทิตย์ในการก่อให้เกิดปฏิกิริยา - ให้ตรวจดูคำแนะนำบนฉลากเกี่ยวกับ  ข้อกำหนดที่เฉพาะเจาะจงก่อนใช้

	หัวฉีด

	ความสูง: หัวฉีดควรจะอยู่สูงกว่าบริเวณส่วนของพืชที่จะฉีดพ่น ประมาณ 0.3-0.5 เมตร
	แบบของหัวฉีด:

	หัวฉีดรูปโคน จะให้ละอองสารเคมีที่เล็กละเอียดกว่า จึงเหมาะสำหรับใช้กับสารเคมีกำจัดเชื้อรา  และสารเคมีกำจัดแมลง
	หัวฉีดรูปพัด จะให้ละอองสารเคมีที่หยาบกว่า จึงเหมาะที่จะใช้กับสารเคมีกำจัดวัชพืช
	หัวฉีดเดี่ยวรูปโคน ใช้ฉีดบริเวณโคนต้นพืช - หัวฉีดคู่รูปโคนใช้ฉีดพ่นทั่วไป
	แบบของหัวฉีดมีหลายชนิด (เช่น รูปพัด หรือชนิดแบน - บางชนิดใช้ฉีดพ่นให้เกิดความสม่ำเสมอของ  ความกว้างแนวฉีดพ่น (เช่นการใช้หัวฉีดเดี่ยวกับเครื่องฉีดพ่นแบบคันโยกสพายหลัง)  และบางชนิดใช้ฉีดพ่น เป็นแนวเส้นตรงไปตามขอบ (หัวฉีดหลายหัวพ่วงติดกันและมีส่วนที่ซ้อนเหลื่อมกัน)
	หมายเหตุ: แต่ละบริษัทจะมีรหัสสินค้าแตกต่างกัน

	ตัวอย่างที่ 1:   รหัส 8002 หมายถึงอะไร ?                       ตัวเลข 2 ตัวแรก แสดงถึงมุมมองของหัวฉีด                       ตัวเลข 2 ตัวหลัง หมายถึงขนาดรูของหัวฉีด                       ดังนั้น 8002 หมายถึง เวลาฉีดพ่นให้หัวฉีดทำมุม 80 องศา                       และปริมาณของสารเคมีที่ใช้ฉีดพ่นจะเป็น 1/2 เท่า ของหัวฉีด                       รหัส 8004
	ตัวอย่างที่ 2:  รหัส 110-LD-015 หรือ F110/0.6/3 หมายถึงอะไร ?                      110 หมายถึงมุมของหัวฉีด LD หมายถึงการปลิวของละอองสารเคมีต่ำ                       F หมายถึง หัวฉีดรูปพัด                      110 หมายถึง มุมของหัวฉีด                       0.6 หมายถึง อัตราการไหลของสารเคมี (ลิตร/นาที)                        ที่แรงดัน 3 bar

	โดยทั่วไปความเร็วเฉลี่ยที่ใช้เดินฉีดพ่น ปรับให้ต่ำกว่า 1 เมตร/วินาที
	การเปลี่ยนปริมาตรสารเคมีที่ฉีดพ่น

	ปริมาตรของสารเคมีที่ฉีดพ่น เปลี่ยนแปลงได้โดยการเปลี่ยน

	ความเร็ว - เป็นการเปลี่ยนปริมาตรสารเคมีโดยตรง - การเพิ่มความเร็วเป็น 2 เท่า จะลดปริมาตรสารเคมี  ที่ใช้ต่อพื้นที่ลงครึ่งหนึ่ง
	ชนิดหัวฉีด - ผลโดยตรงเกิดจากขนาดของรูหัวฉีด
	แรงดัน - ผลที่เกิดขึ้นเป็นสัดส่วนกัน คือ การเพิ่มปริมาตรการฉีดพ่นขึ้นเป็น 2 เท่า ต้องการแรงดันเพิ่มขึ้น 4 เท่า

	ข้อพิจารณาในการฉีดพ่นสารเคมี

ต้องการการฝึกอบรม - ผู้ใช้สารเคมีต้องการที่จะทราบถึง

	การวัดปริมาตร - ปริมาณน้ำที่ต้องใช้ในการฉีดพ่นต่อหน่วยพื้นที่และปริมาณสารเคมีที่ต้องการใช้
	ความเป็นพิษ - ต้องการทราบถึงความเป็นพิษของสารเคมี และวิธีการปฏิบัติที่ปลอดภัย - อันตรายต่อผู้ใช้  และต่อสิ่งแวดล้อมที่ต่ำ ทำได้โดยการใช้สารเคมีที่มีความเป็นพิษต่ำและมีความปลอดภัย
	การใช้อุปกรณ์ป้องกัน (เช่น ถุงมือ ผ้าปิดจมูก เสื้อผ้ากันเปื้อน แว่นตากันฝุ่น)
	วิธีการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษา
	หลักการใช้สารเคมี

	ให้มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้และสิ่งแวดล้อม
	ลดการฉีดพ่นสารเคมีที่มากเกินไป
	ปรับปรุงความสม่ำเสมอของการฉีดพ่น ระยะเวลาที่เหมาะสม และความแน่นอน  ในการฉีดพ่น
	ลดปริมาณสารเคมีที่ใช้: ใส่สารเคมีให้ต่ำลง
	ปรับปรุงความสามารถของผู้ปฏิบัติ: ทำเครื่องมือให้มีความปลอดภัย และสามารถ  ใช้เครื่องมือได้
	สลับชิดสารเคมีที่ใช้ เพื่อป้องกันการปรับตัวให้ดื้อยาของศัตรูพืชที่ต้องการควบคุม

ข้อควรพิจารณา เครื่องมือที่ใช้:

	เครื่องฉีดพ่นควรติดบนรถ ไม่ควรเดินฉีดพ่น เพื่อลดปริมาณการใช้สารเคมีที่มากเกินไป
	ผู้ปฏิบัติควรอยู่ข้างหลังเครื่องฉีดพ่น
	ปรับปรุงเทคนิคและประสิทธิภาพการใช้ในเชิงเศรษฐศาสตร์ - ใช้เครื่องมือ ที่เหมาะสมต่องาน

[Top]

	องค์ประกอบของอันตราย
	ภาพความชัดเจนของสารเคมีทางการเกษตร
	ศัตรูพืชที่สำคัญ
	ทำไมศัตรูพืชจึงสำคัญ
	เกษตรกรควรจะทำอะไร
	ทำไมเกษตรกรจึงต้องใช้สารเคมีทางการเกษตร
	การจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM)
	ความพยายามในเรื่องความปลอดภัยที่ IRRI
	ข้อพิจารณาเกี่ยวกับความปลอดภัยในการใช้สารเคมีทางการเกษตร

อันตราย = ความเป็นพิษ x การใช้

"คำเตือน - ถ้ากลืนลงไปในลำคอต้องรีบปรึกษาแพทย์"

	หอยทาก ซึ่งสามารถกัดกินต้นข้าวที่ยังเป็นต้นกล้าอยู่ ทำให้จำนวนต้นต่อพื้นที่ลดลง - ไม่มีต้นข้าว - ไม่ได้ผลผลิตข้าว
	หนู ไปกัดกินต้นข้าวทุกระยะการเจริญเติบโต จากระยะเพาะกล้าถึงระยะที่เก็บรักษาเมล็ดข้าวไว้ในโรงเก็บ
	แมลง มีมากมายหลายชนิดแตกต่างกัน และมีความสำคัญในระยะต่าง ๆ แตกต่างกัน มีทั้งชนิดที่กัดกิน ดูดน้ำเลี้ยง หรือเป็นพาหะนำเชื้อโรค
	วัชพืช สามารถเจริญเติบโตตลอดฤดูกาลเพาะปลูกพืช โดยไปแย่งแสงแดด น้ำ และธาตุอาหารจากต้นข้าว
	โรค มีทั้งที่เป็นโรคชนิดแพร่ทางเมล็ด ดิน ลม มีผลต่อต้นพืชตลอดชีพจักร
	นก กินเมล็ดข้าวในระยะที่หว่านกล้า ทำความเสียหายต่อรวงข้าวในระยะที่ติดเมล็ด

1.  ขณะทำการผสมสารเคมีเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุด (ผู้ฉีดพ่นสารเคมีจะได้รับอันตรายสูงที่สุด เพราะต้องผสมและตวงสารเคมีที่มีความเข้มข้นสูง)
     การใช้หน้ากากจึงมีความจำเป็น การใช้ผ้าปิดจมูกอาจจะไม่จำเป็นเพราะไม่มีการปลิวของละอองสารเคมี (ดูคำแนะนำเรื่องกลิ่น)
2.  เมื่อถึงเวลาใช้ในแปลง โดยปกติสารเคมีจะถูกทำให้เจือจางลงในอัตราส่วน 50-200 : 1
3.  เนื่องจากสารไม่ออกฤทธิ์ที่ผสมอยู่ในผลิตภัณฑ์สารเคมีกำจัดศัตรูพืชส่วนมากมีอยู่ในเปอร์เซ็นต์ที่สูง ทำให้เปอร์เซ็นต์สารออกฤทธิ์ในส่วนผสม 1 ลิตร 
     จึงมีอยู่ต่ำกว่าเปอร์เซ็นต์สารออกฤทธิ์ที่มีอยู่ในผลิตภัณฑ์ (ต.ย. ราวด์อัด มีสารออกฤทธิ์ 360 กรัมต่อลิตร หรือ 36%)
4.  ในระหว่างที่ทำการผสมและตวงสารเคมี จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องระวังไม่ให้สารเคมีเข้าไปทางปาก จมูก ตา หรือดูดซึมเข้าไปทางผิวหนังบนใบหน้า 
     การใช้หน้ากากที่มาตรฐานมาสวมป้องกันจะช่วยทำให้มั่นใจว่าผู้ปฏิบัติจะไม่ได้รับอันตรายจากสารเคมี
5.  ระหว่างที่ยังไม่ได้ดำเนินการฉีดพ่นสารเคมี ถ้ามีอุบัติเหตุเกิดขึ้น เช่น หกล้ม หรือสารเคมีหกเปรอะเปื้อน หน้ากากจะช่วยป้องกันไม่ให้ผู้ปฏิบัติได้รับ 
     สารเคมี
6.  ระหว่างการปฏิบัติการฉีดพ่นในแปลง จุดประสงค์ของเครื่องป้องกันคือให้แน่ใจว่าละอองสารเคมีจะไม่ปลิวมาตกใส่ผู้ทำการฉีดพ่น และก่อให้เกิด
     อันตรายนั้น ซึ่งความมั่นใจสามารถทำให้เกิดขึ้นได้โดย

	ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของบริษัทผู้ผลิตสารเคมีในการผสมสารเคมีในอัตราส่วนและปริมาณที่ใช้
	การใช้แรงดันของเครื่องฉีดพ่น ให้ใช้ต่ำกว่า 2 bar เพื่อให้แน่ใจว่าจะได้ละอองสารเคมีที่มีขนาดต่ำกว่า 100 ไมครอน  ซึ่งเป็นขนาดที่ต่ำที่สุดที่จะใช้  (ปัจจุบันเราใช้เครื่องฉีดพ่นที่ใช้แรงดัน 1 bar ในการฉีดพ่นสารเคมี)
	ถ้าละอองสารเคมีสามารถจะปลิวมาสัมผัสผู้ฉีดพ่นได้ มีคำแนะนำในการปฏิบัติดังนี้ 1) ใช้ผ้าปิดปากและจมูกเพื่อป้องกัน การสูดเอาละอองสารเคมีเข้าไปทางจมูกหรือปากให้น้อยที่สุด 2) สวมแว่นตาหรือแว่นกันฝุ่น (หน้ากากไม่นิยมใช้เท่ากับ ผ้าปิดปากและจมูก)

กลิ่นของสารเคมีขึ้นอยู่กับวิธีการใช้สารเคมี ซึ่งปกติกลิ่นจะแสดงให้เห็นถึงชนิดของตัวทำลายที่ใช้ในการปรุงแต่งสูตรสารเคมี  สารเคมี กำจัดศัตรูพืชก็เหมือนสีทาบ้านเพราะมีส่วนผสมของสารที่เป็นตัวทำลายอนินทรีย์ เนื่องจากตัวทำลายมีคุณสมบัติเป็นสารระเหย  (ตามวัตถุประสงค์) จึงสามารถที่จะได้รับกลิ่นได้เป็นระยะทางที่ห่างไกลจากบริเวณฉีดพ่นสารเคมี อย่างไรก็ตาม โมเลกุลเหล่านี้ไม่มีส่วน สัมพันธ์กับสารออกฤทธิ์

การวัดปริมาตร คือ ปริมาตรสารเคมีที่ใช้ต่อหน่วยพื้นที่ (เช่น ลิตร หรือกก ต่อเฮกตาร์) ซึ่งขึ้นอยู่กับ

	ความเร็วที่ใช้ฉีดพ่น
	ปริมาตรที่ฉีดพ่นออกมาต่อหน่วยเวลา
	ความกว้างของแนวฉีดพ่น

	ท่านสามารถวัดปริมาตรได้ 2 วิธี คือ
	วิธีการที่ 1 วัดปริมาตรทั้งหมดต่อพื้นที่ที่กำหนด

	วัดพื้นที่ที่กำหนดให้ (เช่น 500 ต.ร.ม.)
	วัดปริมาตรสารเคมีที่ฉีดพ่นออกมา ครอบคลุมพื้นที่กำหนดให้ทั้งหมด

ตัวอย่าง

	พื้นที่ทดสอบ 200 ต.ร.ม.
	ปริมาตรสารเคมีที่ฉีดพ่นครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 2 ลิตร
	วัดปริมาตรได้   =   2 ลิตร      x  10,000 ต.ร.ม./เฮกตาร์                             200 ต.ร.ม.                          = 100 ลิตร/เฮกตาร์

	วิธีการที่ 2 วัดปริมาตรโดยใช้ปริมาตรที่ฉีดพ่นออกมาต่อหน่วยเวลา และเวลาที่ใช้ในการฉีดพ่นครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด

	วัดความเร็วของการฉีดพ่น (เช่น เวลาที่ใช้ต่อระยะทาง 100 ม.)
	วัดปริมาตรสารเคมีที่ฉีดพ่นออกมาในระยะเวลาที่กำหนด (เช่น 1 นาที)
	วัดความกว้างของแนวฉีดพ่น

	ตัวอย่าง

	ความเร็ว 120 วินาที/100 ม.     =  1.2 วินาที/ม.
	ปริมาตรสารเคมีที่ฉีดพ่นออกมา   =  2 ลิตร/นาที
	ความกว้างของแนวฉีดพ่น            = 4 ม.
	วัดปริมาตรได้   = 2 ลิตร/นาที   x   120 วินาที    x   1 นาที   x  10,000 ต.ร.ม./เฮกตาร์                                                  (100 x 4 ต.ร.ม.)  60 วินาที                         = 100 ลิตร/เฮกตาร์

[Top]