บทความวิทยุรายการสาระความรู้ทางการเกษตร
ประจำวันจันทร์ที่ 11 มีนาคม 2539
 
เรื่อง แพะ ตอนที่ 3
 

ดวงจันทร์ เกรียงสุวรรณ นักวิชาการเกษตร 6
คณะทรัพยากรธรรมชาติ ผู้เขียน/ผู้ดำเนินรายการ
 

เริ่มรายการ  เพลงบรรเลง (ดอกไม้ให้คุณ 5 วินาที) จากนั้นลดเสียงเพลงลงให้คลอเบา ๆ 
 
ผู้ดำเนินรายการ สวัสดีค่ะ คุณผู้ฟังที่รักทุกท่านค่ะ วันนี้รายการสาระความรู้ทางการเกษตร จากคณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กลับมาพบกับคุณผู้ฟังอีกครั้งนะคะ สำหรับวันนี้ขอเสนอเรื่อง แพะ ตอนที่ 3 ซึ่งเป็นเรื่องอิทธิพลต่อการผลิตแพะ ค่ะ
 
เพลงบรรเลง  3 วินาที
 
ผู้ดำเนินรายการ คุณผู้ฟังที่รักคะ ในตอนที่ผ่านมาเราได้คุยถึงเรื่องการควบคุมพยาธิตัวกลมและพยาธิเส้นด้าย ซึ่งเป็นพยาธิภายในของแพะ โดยการใช้ทุ่งหญ้าแบบหมุนเวียน กันนะคะ คำว่า การใช้ทุ่งหญ้าแบบหมุนเวียน ในที่นี้หมายถึง การปล่อยให้แพะลงแทะเล็มหญ้า ในแปลงหญ้าที่จัดแบ่งเป็นแปลงย่อย ๆ ทีละแปลง โดยกำหนดเวลาให้แทะเล็มแปลงละไม่เกิน 30 วันค่ะ และถ้าแปลงหญ้ามีคุณภาพปานกลางก็สามารถปล่อยแพะได้จำนวน 20 ตัวต่อพื้นที่ 1ไร่นะคะ ให้หมุนเวียนไปเรื่อย ๆ ในลักษณะเช่นนี้นะคะ คุณผู้ฟังควรจะมีแปลงหญ้าอย่างน้อย 3 แปลงย่อย ในการหมุนเวียนนะคะ ทั้งนี้เพื่อให้แปลงหญ้าแต่ละแปลงได้มีโอกาสได้พักเพื่อให้พยาธิตาย ช่วงของการพักของแปลงหญ้านี้ควรมีเวลาอย่างน้อย 60 วันค่ะ
 
เพลงบรรเลง 3 วินาที
 
ผู้ดำเนินรายการ คุณผู้ฟังที่รักคะ สำหรับพยาธิตัวตืดในแพะ ให้ใช้ยานิโคลซาไมด์ หรืออัลเบนดาโซล ในการถ่ายพยาธินะคะ ส่วนวิธีการควบคุม เนื่องจากพยาธินี้มีตัวนำกึ่งกลางเป็นตัวหมัด ซึ่งเป็นพยาธิภายนอกชนิดหนึ่งมี 8 ขา มีตัวเล็กมากอาศัยอยู่ตามผิวหนังของแพะ และทำให้เกิดอาการขี้เรื้อน ดังนั้นจึงต้องควบคุมโดยการกำจัดตัวหมัดด้วยค่ะ ส่วนโปรโตซัวเชื้อบิด แต่เดิมเราเคยใช้ยาซัลฟาในการรักษา แต่จากรายงานล่าสุดได้ทดลองยืนยันว่า ยาซัลฟาไม่ให้ผลในการรักษาแต่อย่างใด ต้องใช้ยาไบค๊อก ซึ่งเป็นยารักษาบิดในไก่ จึงจะได้ผลค่ะ และถ้าจะควบคุมก็ต้องใช้ระบบแปลงหญ้าหมุนเวียนจึงจะได้ผลดีที่สุด
 
เพลงบรรเลง 3 วินาที
 
ผู้ดำเนินรายการ คุณผู้ฟังที่รักคะ โรคพยาธิภายนอกของแพะที่สำคัญ คือตัวหมัดขี้เรื้อน (ซาร์คอปติค และโซรอบติค) เป็นพยาธิภายนอก ที่ทำให้เกิดโรคผิวหนัง หรือขี้เรื้อนนั่นเองนอกจากนี้ยังเป็นตัวนำกึ่งกลางของพยาธิตัวตืดอีกด้วยนะคะ หมัดทั้ง 2 ตัวนี้เป็นแมง 8 ขา มีลำตัวเล็กมากมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า และอาศัยเกาะอยู่ตามผิวหนังที่โคนขา จึงทำให้เกิดอาการคัน ขนร่วง ทำให้แพะไม่ได้พักผ่อน สุขภาพทรุดโทรมการักษาให้ใช้ยาพวก คูมาฟอส (อาซุนโทล) อาบ พ่น ชุบ วิธีใดวิธีหนึ่งหรือใช้ฟลูเมทริน (ไบติคอล) อาบ พ่น ชุบหรือไอเวร์เมคติน (ไอโวเม็ก) ซึ่งใช้ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง ซึ่งนอกจากจะให้ผลในการกำจัดพยาธิภายนอกแล้วยังให้ผลกำจัดพยาธิตัวกลมในลำไส้อีกด้วยค่ะ
 
เพลงบรรเลง 3 วินาที
 
ผู้ดำเนินรายการ คุณผู้ฟังที่รักคะ การศึกษาเกี่ยวกับพยาธิแพะของโครงการศูนย์วิจัยและพัฒนาสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กซึ่งมี รศ.ดร.วินัย ประลมพ์กาญจน์ เป็นหัวหน้าโครงการศูนย์วิจัยและพัฒนาสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กในขณะนี้ ท่านได้กล่าวว่า พยาธิภายในที่เป็นปัญหากับแพะในภาคใต้ของประเทศไทย คือ พยาธิตัวกลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ ซึ่งมีวงจรชีวิตไม่เกิน 28 วัน แพะพันธุ์พื้นเมืองมีความทนทานต่อพยาธิภายในมากกว่าแพะลูกผสม อัตราการระบาดของพยาธิในแพะนั้นมีความสัมพันธ์ไปในทางเดียวกันกับปริมาณน้ำฝนในท้องที นั่นหมายความว่าช่วงที่มีฝนตกชุก การระบาดของพยาธิจะมีเพิ่มขึ้น การถ่ายพยาธิแพะควรกระทำเมื่อตรวจพบไข่พยาธิเฉลี่ยในฝูงในระดับ 1,500-2,000 ฟอง/อุจจาระ 1 กรัม ในช่วงฤดูฝนควรถ่ายพยาธิแพะทุก ๆ 6-8 สัปดาห์ และในหน้าแล้งควรถ่ายพยาธิทุก ๆ 10-12 สัปดาห์ การศึกษาเกี่ยวกับพยาธิของแพะนี้ ทางศูนย์ฯได้รับความสนับสนุนการวิจัยจากสหภาพยุโรป (EU) เป็นเวลา 4 ปี เริ่มจาก พ.ศ. 2536-2539 ขณะนี้มีการแบ่งกลุ่มแพะพื้นเมือง และลูกผสมเองโกลนูเชียน 50% ออกเป็น 2 กลุ่มคือกลุ่มที่มีความทนทานและไม่ทนทานต่อพยาธิ และในขณะนี้มีลูกแพะจากแม่แพะทั้ง 2 กลุ่มกว่า 100 ตัว การศึกษาเพื่อให้สามารถแยกสายพันธุ์ของแพะที่มีความทนทานต่อพยาธิ ซึ่งจะได้กระจายพันธุ์ให้เกษตรกรผู้สนใจต่อไป
 
เพลงบรรเลง 3 วินาที
 
ผู้ดำเนินรายการ คุณผู้ฟังที่รักคะ เวลาสำหรับรายการสาระความรู้ทางการเกษตร คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หมดลงอีกแล้วนะคะ คุณผู้ฟังจะติดตามรับฟังรายการสาระความรู้ทางการเกษตรได้ใหม่ ณ สถานีวิทยุ มอ.F.M. 88 MHz ได้ทุกวันจันทร์ เวลา 12.05 นาฬิกานะคะ สำหรับวันนี้ ดิฉัน ขอลาคุณผู้ฟังไปก่อนนะคะ สวัสดีค่ะ
 
งานศูนย์บริการวิชาการและฝึกอบรม
ฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ คณะทรัพยากรธรรมชาติ
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
โทร.  (074) 211030-49  ต่อ 2370  ต่อ 14,212849 ต่อ 14 แฟกซ์ (074) 558803

สถานีวิทยุ ม.อ.FM 88 MHz
ออกอากาศทุกวันจันทร์ เวลา : 15.45-15.55  น.
โทร.  (074) 211030-49 ต่อ 2999