บทความวิทยุรายการสาระความรู้ทางการเกษตร
ประจำวันจันทร์ที่ 11 กุมภาพันธ์ 2545
 
เรื่อง ผลิตภัณฑ์สบู่สมุนไพรเปลือกมังคุด
 

ศรีนรา แมเร๊าะ คณะทรัพยากรธรรมชาติ
เรียบเรียง/ดำเนินรายการ
 

เริ่มรายการ  F/I เพลงบรรเลง ………………….F/U
 
ผู้ดำเนินรายการ  สวัสดีคะคุณผู้ฟังคะ รายการสาระความรู้ทางการเกษตร จากคณะทรัพยากร ธรรมชาติ วันนี้ขอนำตัวอย่างของพืชผลทางการเกษตรสามารถไปสู่ตลาดทั้งในและต่างประเทศได้แล้ว ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของคนไทยทางภาคใต้ และคิดว่าคุณผู้ฟังคงจะต้องรู้จักผลิตภัณฑ์นี้ได้เป็นอย่างดี นั่นคือ ผลิตภัณฑ์สบู่สมุนไพรจากเปลือกมังคุด ค่ะ..ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ใหม่ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ออกสู่ท้องตลาดมาระยะเวลาหนึ่งแล้ว และได้ขยายตลาดออกไปจากในชุมชนของหมู่บ้านคีรีวงศ์ จ.นครศรีธรรมราช ต่างจังหวัดใกล้เคียง ไปสู่ต่างประเทศแล้ว คือ สหรัฐอเมริกาที่กำลังให้ความสนใจสบู่จากเปลือกมังคุดอยู่ สามารถขายได้ราคาก้อนละประมาณ 170.- บาท ราคาขายในบ้านเราตกราคาก้อนละ 35 บาท ซึ่งผู้ที่ริเริ่มนำภูมิปัญญาของคนสมัยก่อนมาให้ชุมชนในหมู่บ้านคีรีวงศ์มีการรวมกลุ่มสร้างรายได้จากเปลือกมังคุด คือคุณสนธยา ชำนะ เภสัชกรแผนโบราณ เป็นผู้ที่สามารถจัดตำรับยาแผนโบราณได้ด้วยความรู้ที่ได้รับจากภูมิปัญญาของคนสมัยก่อนที่เค้านำเปลือกมังคุดแห้งมาเป็นยารักษาอาการเจ็บไข้ได้ป่วย เช่น โรคท้องบิด ท้องร่วงเรื้อรัง ถ่ายเป็นมูกเลือด หรือนำเปลือกแห้งมาฝนกับน้ำปูนใสแต้มแผลพุพอง แผลเน่าเปื่อย แผลมีฝี-หนอง หรือช่วยสมานแผลให้หายเร็วขึ้น ทั้งๆ ที่คนเราเมื่อรับประทานมังคุดแล้วมักจะทิ้งเปลือกไปโดยไม่รู้ว่าได้ทิ้งสิ่งที่มีประโยชน์ไปซะแล้ว..
 
  แต่ชาวคีรีวงก็ได้รวมกลุ่ม สามารถที่จะพัฒนาวัตถุดิบของสมุนไพรในท้องถิ่นมาใช้ประโยชน์เป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป หลายท่านอาจจะเคยลองใช้ผลิตภัณฑ์สบู่จากเปลือกมังคุดนี้บ้างแล้ว คุณสนธยา ชำนะ ผู้ที่คิดค้นสูตรสบู่ สมุนไพรเปลือกมังคุด ไม่ได้เก็บสูตรนี้ไว้เฉพาะกลุ่มชาวคีรีวงศ์ เท่านั้นนะคะ ยังได้เผยแพร่การทำสบู่จากเปลือกมังคุด มาเผยแพร่ให้ท่านทั่วไปที่สนใจ ถือเป็นการนำเอาภูมิปัญญามาถ่ายทอดให้ชุมชนได้ทดลองทำ ได้มีอาชีพและมีรายได้ค่ะ สำหรับจุดขายหลักของสบู่นี้เนื่องจากมีสรรพคุณที่มีส่วนผสมของสมุนไพรอยู่หลายตัว เช่น ทองพันชั่ง และชุมเห็ดเทศที่มีสรรพคุณของการรักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน เสลดพังพอน แก้พิษแมลงกัดต่อย แผลฟกช้ำต่างๆ นอกจากนี้ยังมีว่านเปาะหอมที่ช่วยรักษาอาการผื่นคัน บาดแผลและรักษาลมพิษรักษาผิวพรรณ ทำให้กลิ่นตัวหอมสดชื่น ส่วนสมุนไพรที่ทำให้กลิ่นหอมและทำให้สดชื่นอีกตัวหนึ่งคือ ว่านสาวหลงค่ะ..ซึ่งส่วนผสมของสมุนไพรทั้งหมดที่นำมาผลิตเป็นสบู่สมุนไพรจากเปลือกมังคุดนั้นพบว่าสามารถป้องกันเชื้อราและยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย ลดอาการผดผื่นคัน ถนอมผิวให้นุ่มนวลและดับกลิ่นกายได้ด้วยค่ะ..น่าสนใจมากเลยทีเดียวนะคะ สำหรับผลิตภัณฑ์ชนิดนี้..หากต้องการทราบส่วนผสมและวิธีการทำ มีดังต่อไปนี้ค่ะ
 
  ใบทองพันช่าง ใบชุมเห็ดเทศ ใบเสลดพังพอน หัวว่านเปราะหอม หัวขมิ้นอ้อย หัวว่านสาวหลง อย่างละ 1 ส่วน และเปลือกมังคุด 2 ส่วนค่ะ วิธีการทำสบู่เริ่มจาก ตากสมุนไพรทั้งหมดให้แห้งสนิทหรืออบให้แห้ง จากนั้นนำมาบดหยาบๆหรือตำพอแหลกค่ะ แล้วนำสมุนไพรนั้นมาต้มในน้ำ 10 ส่วน โดยให้ต้มครั้งที่ 1 ใส่น้ำ 4 ส่วน ต้มพอเดือด จากนั้นต้มครั้งที่ 2 และ 3 ใช้น้ำครั้งละ 3 ส่วน แล้วเอาน้ำมารวมกันให้หมดโดยใช้ผ้าขาวบางกรอง นำน้ำต้มสมุนไพรที่ได้มาผสมกับไขสบู่ โดยมีอัตราส่วนดังนี้คือ น้ำสมุนไพร 700 ซีซีใช้ไขสบู่ 5 กิโลกรัม โดยผสมในเครื่องผสมแล้วคนให้เข้ากัน 2-3 รอบ จนหว่าจะเข้ากันได้ดี ใช้เสลาประมาณ 1 ชั่วโมงค่ะ เมื่อผสมเสร็จแล้วก็นำเข้าเครื่องอัดแท่ง ตัดเป็นก้อนเสร็จแล้วใช้ฟิล์มที่ห่อผลไม้ห่อสบู่ เป็นอันว่าเสร็จสิ้นกระบวนการผลิตสบู่สมุนไพรจากเปลือกมังคุดค่ะ
 
  คุณผู้ฟังค่ะ การหวนกลับมามาใช้ผลิตภัณฑ์ที่เป็นธรรมชาติ นับวันหลายท่านจะเห็นความสำคัญและคุณค่าที่มีประโยชน์เพิ่มมากขึ้น ไม่เพียงเฉพาะเปลือกมังคุด เปลือกทุเรียน หรือพืชพันธุ์พื้นบ้านอื่นๆ เพิ่มมากขึ้น เป็นการช่วยเพิ่มมูลค่าสินค้าที่ผลิตขึ้นโดยคนไทย ภูมิปัญญาไทยสร้างรายได้ ให้กับชุมชนเป็นการส่งเสริมการใช้สมุนไพรเพื่อทดแทนการใช้สารสังเคราะห์ เป็นการเพิ่มมูลค่าของสมุนไพรหลายชนิดได้อีกด้วย ..และคุณสนธยา ชำนะ ยังได้แนะนำสูตรสบู่สมุนไพรนี้มาบอกกล่าวให้กับเรา..ไม่เพียงเฉพาะกลุ่มชาวบ้านคีรีวงศ์เท่านั้นที่จะสร้างได้ในในชุมชน ผู้ที่สนใจทุกคน ก็สามารถนำสูตรนี้มาให้ ปรับปรุง หรือเป็นแบบอย่างคิดค้นนำพืชสมุนไพรอื่นๆ มาสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ที่ดีมีคุณภาพ ต่อไปได้ ขอขอบคุณคุณสนธยา ชำนะ ที่ได้เอื้อเฟื้อข้อมูลต่างๆ เหล่านี้มาให้ทราบค่ะ 
 
  สำหรับวันนี้รายการสาระความรู้ทางการเกษตร ก็ขอลาคุณผู้ฟังไปก่อน พบกันใหม่ สัปดาห์หน้า สวัสดีค่ะ
 
งานศูนย์บริการวิชาการและฝึกอบรม
ผ่ายวิจัยและบริการวิชาการ  คณะทรัพยากรธรรมชาติ
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตหาดใหญ่
โทร.  (074) 211030-49  ต่อ 2370  ต่อ 14,212849 ต่อ 14 แฟกซ์ (074) 558803

สถานีวิทยุมอ.FM 88 MHz
ออกอากาศทุกวันจันทร์ เวลา : 15.45-15.55  น.
โทร.  (074) 211030-49 ต่อ 2999